Zabiegi stomatologiczne / Ortodoncja

Piękny uśmiech z równymi zębami jest uważany za wizytówkę nowoczesnego człowieka. Pomaga on nabrać pewności siebie w życiu codziennym oraz w kontaktach międzyludzkich. Wpływa nie tylko na estetyczny wygląd, ale także na komfort psychiczny i samoocenę. Dróg prowadzących do osiągnięcia wymarzonego uśmiechu może być kilka. Jedną z nich otwiera ortodoncja, która pośród środków umożliwiających wyprostowanie zębów oferuje aparaty stałe i ruchome.

Proste zęby i prawidłowy zgryz to jednak również, jeśli nie przede wszystkim, kwestia zdrowia. Zaletą prostych zębów jest to, że lepiej spełniają one swoją rolę (lepiej rozdrabniają pokarm). Należy pamiętać, że wady zgryzu często ułatwiają rozwój innych chorób zębów (np. próchnicy). Do leczenia ortodontycznego często są kierowani pacjenci z problemami ze strony tkanek miękkich jamy ustnej i przyzębia, ponieważ lekarze periodontolodzy (zajmujący się leczeniem chorób dziąseł, przyzębia i błony śluzowej jamy ustnej) uważają, że krzywe zęby i wady zgryzu (będące urazowymi dla warg, policzków i dziąseł) mogą wywoływać lub podtrzymywać stany chorobowe.

Aparat ruchomy

Korektę uśmiechu można i należy zacząć już w młodym wieku (wczesnoszkolnym) stosując aparaty zdejmowane (ruchome). Ponieważ okres ten charakteryzuje się ciągłym rozwojem organizmu, aparaty stałe mają tu ograniczone zastosowanie. Młodym pacjentom brak jest najczęściej odpowiedniej ilości zębów oraz dojrzałości psychicznej.

Należy podkreślić też fakt, że nie wszystkie wady zgryzu podlegają regulacji w wieku wczesnoszkolnym. Aparatem ruchomym można leczyć jedynie te nieprawidłowości zębowe, które ortodonta uzna za skrzywienia lekkiego bądź średniego stopnia, niewymagające usuwania zębów.

Do zalet tych aparatów zaliczamy mniejszą uciążliwość użytkowania (nie są noszone całodobowo), łatwość prowadzenia higieny i małą bolesność zębów. Wymagają jednak dobrej współpracy ze strony pacjenta i nie zawsze pozwalają na ustawienie zębów w pozycji idealnej.

Aparatów ruchomych nie stosuje się raczej u dorosłych.

Kiedy założyć aparat stały?

Dla dzieci starszych, młodzieży i dorosłych, bardziej wskazane są (przy założeniu, że głównym kryterium leczenia jest jak najbardziej precyzyjne ustawienie pojedynczych zębów) aparaty stałe. Teoretycznie aparaty stałe można zakładać już w wieku 11-12 lat, o ile ząbkowanie przebiega zgodnie z wiekiem kalendarzowym. Jednak nie oznacza to, że w każdym przypadku należy się śpieszyć.

Wśród przeciwwskazań do leczenia aparatami stałymi szczególnie u dzieci i młodzieży należy postawić na pierwszym miejscu niedojrzałość psychiczną pacjenta, nienależytą higienę jamy ustnej, a także niesubordynację.

Dlatego rodzice zobowiązani są do kontroli swych "latorośli" w okresie, gdy noszą one aparat ortodontyczny. Brak ścisłej higieny (np. mycie zębów po każdym posiłku) może prowadzić do odwapnień (białych plam), ubytków w szkliwie lub nawet próchnicy.

Krzywe zęby! Co robić?

Jeśli dostrzegamy u siebie lub swoich bliskich wady zgryzu, powinniśmy zawsze udać się do ortodonty i ustalić, czy jest potrzebne leczenie.

Decyzję o najwłaściwszym momencie rozpoczęciu leczenia należy podjąć wspólnie z ortodontą. Najlepiej oceni on, czy należy podjąć leczenie i czy powinno to być leczenie za pomocą aparatu stałego czy ruchomego. Należy mieć także na uwadze, że wczesne rozpoczynanie leczenia ortodontycznego, może mieć swoje "skutki uboczne" np. oczekiwanie na wyrzynanie kolejnych grup zębowych powoduje przerwy w leczeniu (aparat jest wtedy nieaktywny - pozostaje na zębach, ale nie wykazuje działania, co wydłuża czas jego noszenia). Warto też pamiętać o tym, że w kościach żuchwy mogą pozostawać zęby, których czas wyrzynania jeszcze nie nadszedł (chodzi tu głównie o ósemki) i mogą one wpłynąć na ostateczne wyniki leczenia. Można temu przeciwdziałać poprzez wydłużanie okresu utrwalania efektów aparatu ortodontycznego (retencji) i/lub profilaktycznie usuwać źle ułożone zęby. Powinniśmy też być tego świadomi.

Zaletą wczesnego rozpoczynania leczenia jest to, że u wielu osób młodych stosunkowo szybka (w porównaniu ze starszymi) jest korekcja wady. Dlatego zachęca się by nie zwlekać z decyzją o leczeniu. Tempo leczenia w przypadku nastolatków bywa znacznie szybsze niż w przypadku 20-30-latków.

W praktyce najliczniejszą grupę osób zgłaszającą się do leczenia ortodontycznego stanowią ludzie dorośli, a najczęstszym powodem, który motywuje ich do podjęcia leczenia, jest chęć posiadania prostych zębów, a przez to wymarzonego uśmiechu.

Prostowanie zębów dla wymagających

Szybki rozwój technologii ortodontycznych z roku na rok stwarza coraz więcej nowych możliwości leczenia. Aparaty stałe metalowe istniejące na rynku od dziesięcioleci są coraz mniejsze. Ich kształty stają się bardziej opływowe, a struktury wytrzymałe na uszkodzenia. Nacisk w unowocześnianiu aparatów stałych zostaje także położony na biokompatybilność (jak największa zgodność używanych materiałów z żywymi tkankami), co zwiększa wyraźnie komfort ich użytkowania oraz eliminuje alergeny - szczególnie nikiel. Łuki (poziome druty) ortodontyczne stały się bardziej giętkie, elastyczne. Wyraźnie redukuje to reakcje bólowe, szczególnie w pierwszych miesiącach noszenia aparatu. Wszystko to wpływa na poprawienie jakości leczenia oraz skrócenie jego czasu.

Dla pacjentów wymagających, wstydzących się metalowych elementów na swoich zębach, wprowadzono na rynek aparaty stałe estetyczne. Ta szeroka grupa aparatów obejmuje trzy rodzaje zamków:

1. kompozytowe (w kolorze zęba),
2. ceramiczne (w odcieniu mlecznym)
3. szafirowe (krystaliczne).

Obecnie najbardziej upowszechniają się zamki szafirowe, ze względu na ich absolutną przezroczystość. Aparaty estetyczne mogą być wspomagane łukami, które pokryte są teflonem, co czyni je mniej widocznymi. Na życzenie pacjenta zakłada się też łuki posiadające własny kolor, tj. błękitny, czerwony lub miodowy. Prócz niewątpliwej zalety zamków szafirowych, jaką jest mała widoczność, posiadają one także wiele wad, takich jak: kruchość, niska trwałość, ostre krawędzie, większe wymiary. Nie są one też polecane do zakładania na dolny łuk zębowy, szczególnie wśród pacjentów z dużym zachodzeniem przednich, górnych zębów na dolne i osób z chorobami przyzębia.

Czy aparat może być zupełnie niewidoczny?

Obecnie stosuje się również tzw. ortodoncję lingwalną. Są to aparaty zakładane od wewnętrznej strony zębów. Siłą rzeczy zamki te są znacznie mniej widoczne. Ten typ aparatów budzi coraz większe zainteresowanie wśród osób chcących uzyskać piękny uśmiech, które mają opory przed założeniem widocznego aparatu stałego. Barierę w tym przypadku stanowi jednak dla wielu pacjentów ich stosunkowo (jak na polskie warunki) wysoki koszt.